Congres ‘Verhalen die versterken’: samen leren van ervaring en bouwen aan verandering

Geschreven op 16 oktober 2026

Hoe draagt ervaringskennis bij aan betere samenwerking, mensgericht beleid en duurzame verandering? Die vraag stond centraal tijdens het congres ‘Verhalen die versterken’ op vrijdag 2 oktober. In Museum De Proefkolonie kwamen ervaringsdeskundigen, andere professionals en beleidsmakers samen om kennis te delen, elkaar te ontmoeten en nieuwe inzichten op te doen. Met lezingen, interactieve workshops en persoonlijke verhalen werd onderzocht hoe ervaringsdeskundigheid kan bijdragen aan een betere samenleving. Dagvoorzitter Marike Broekema:  “Al wat er is. Sterke verhalen vertellen en die verhalen versterken. Dat is wat ervaringsdeskundigheid is. En dat beroep omarmen we vandaag met elkaar.”

Een plek vol verhalen

Al bij binnenkomst was de verbinding tussen de deelnemers zichtbaar. Bekende gezichten begroetten elkaar met een omhelzing, terwijl anderen nieuwe contacten legden. Iedereen kon diens eigen dag samenstellen, door te kiezen voor verschillende sessies en workshops. Daarna kwamen de deelnemers samen in het auditorium, waar Quinta Ansem (EAPN Nederland), Marike Broekema (CMO STAMM) en Lajenda Garst (Alliantie van Kracht) de dag muzikaal openden. Met woorden die direct raakten: “Ik ken nog steeds alle verhalen. En het doet me nog steeds pijn, na al die jaren. Want weet je wat het is. Al wat er is.”

Museum De Proefkolonie vormde een passende locatie. Hier in Frederiksoord begon in 1818 een bijzonder initiatief om armoede te bestrijden. Johannes van den Bosch richtte de Maatschappij van Weldadigheid op en stichtte de eerste proefkolonie. Mensen die in armoede leefden, kregen hier onderdak, werk, onderwijs en zorg, met als doel om zelfstandig in hun bestaan te kunnen voorzien. Tijdens een rondleiding door het museum ontdekten deelnemers meer over de geschiedenis van de kolonie en de gezinnen die er leefden.

Ruim twee eeuwen later is de vraag hoe we armoede kunnen aanpakken nog altijd actueel. Tijdens een lezing van Alfred Geerts (Museum De Proefkolonie) over de geschiedenis van armoedebestrijding werd een herkenbaar verschil benoemd: vaak vragen we ‘Wie betaalt?’, terwijl de vraag ‘Wat heb je nodig?’ veel minder wordt gesteld.

Ervaringskennis verdient een plek

Hoe kunnen we ervaringskennis beter benutten? Die vraag kwam tijdens verschillende lezingen en workshops terug. Bij de Ervaringskennismix van Quinta Ansem (EAPN Nederland) onderzochten deelnemers aan de hand van een casus waar kennis aanwezig is en hoe je die zichtbaar maakt. Van persoonlijke verhalen en huisbezoeken tot kennis van welzijnsorganisaties.

Gea Maring en Xaviére Heeremans van Sterk uit Armoede benadrukten tijdens hun workshop De kracht van ervaringsdeskundigheid op de werkvloer dat een plek krijgen iets anders is dan je plek innemen. Iedereen heeft ervaringen, maar die als ervaringsdeskundige kunnen inzetten vraagt om erkenning en ruimte. De vragen die ze aan de zaal stelden, zorgden voor herkenning, kritische reacties en levendige gesprekken.

Tijdens de workshop Inzet ervaringsdeskundigheid mentale gezondheid van Ginette Hendriks (Herstelruimte Emmen) kregen deelnemers een envelop. Houd je die open, dicht of een stukje open? De envelop stond symbool voor hoeveel iemand van zijn persoonlijke ervaringen wil delen. De vraag ‘Hoeveel ervaringskennis zit er bij jullie organisatie nog achter slot en grendel?’ zette aan het denken. Ervaringsdeskundigen benadrukten onder andere het belang van intervisie, erkenning en de vrijheid om zelf te bepalen wanneer ze hun kennis inzetten.

Luisteren om te begrijpen

‘Luisteren om te begrijpen, niet om op te lossen’, was de boodschap tijdens de plenaire sessie Oordeelloos luisteren van Lajenda Garst (Alliantie van Kracht). Na een persoonlijk voorbeeld over de vele goedbedoelde adviezen die zij als moeder kreeg, gingen deelnemers in tweetallen oefenen. De een vertelde, terwijl de ander luisterde zonder oordeel, advies of zelfs een instemmend knikje.

Een oefening met een belangrijke les: oprechte interesse, stilte en open vragen helpen om iemand zich gehoord te laten voelen. Door aan te sluiten bij de woorden van de ander, ontstaat ruimte om werkelijk te begrijpen wat iemand nodig heeft.

Met elkaar in gesprek

Ook in de andere workshops gingen deelnemers actief aan de slag. Bij Over de streep door Miranda Koster, Erik Meij en Bibi Javaniseresht (Sterke Verhalen) namen ze een plek in bij stellingen over armoede en kansen. Er bleek veel overeenstemming en er ontstonden open gesprekken. Een belangrijk inzicht: mensen krijgen vaak genoeg hulp, maar lang niet altijd de juiste of passende ondersteuning.

Bij In gesprek met een ervaringswerker door Xaviére Heeremans en Riane Kuzee (Sterk uit Armoede) wisselden ervaringsdeskundigen, beleidsmedewerkers en medewerkers van gemeentelijke teams ervaringen uit. Tijdens de workshop Van ervaring naar verandering door Nely van der Sluis (No Need To Hide) stond een casus centraal over een vrouwelijke collega die opmerkingen over haar uiterlijk krijgt. Wat betekent zo'n ervaring en wat kunnen organisaties daarvan leren?

Ook buiten de workshops was er volop ruimte voor verhalen. In De Tramloods konden deelnemers de docu-expo De Helpende Hand van stichting Bizart bekijken of luisteren naar verschillende podcasts met krachtverhalen. Tijdens de heerlijke vegetarische lunch en tussen de programmaonderdelen door werden gesprekken voortgezet en nieuwe contacten gelegd.

Verhalen die binnenkomen

Een bijzonder moment was de sneak peek van De Kloof, een locatievoorstelling van jongeren van Theater Roestvrij over leven in armoede. Op basis van interviews met ervaringsdeskundigen maakten zij een voorstelling waarin de gevolgen van armoede op indringende wijze voelbaar worden.

Steeds begonnen de jongeren hun zinnen met ‘Ik leer’, gevolgd door situaties die laten zien hoe armoede het dagelijks leven beïnvloedt. ‘Ik leer klein worden. Ik leer mijn zomerjas aan te houden in de winter. Ik leer mijn stem zachter te gebruiken.’

Met weinig woorden maakten de jongeren zichtbaar hoeveel invloed armoede heeft op hoe iemand leeft, denkt en zich gedraagt. Een treffende vertaling van persoonlijke ervaringen naar een verhaal dat anderen aan het denken zet.

YETS Groningen wint de Zo-kan-het-ook Award

Een feestelijk moment was de bekendmaking van de winnaar van de Zo-kan-het-ook Award 2026. Deze prijs wordt toegekend aan een persoon of organisatie die zich op bijzondere wijze inzet voor armoedebestrijding. Voor deze vierde editie selecteerde de jury zes initiatieven uit Groningen en Drenthe, waarna het publiek kon stemmen. Met 172 van de 400 stemmen kwam YETS Groningen als winnaar uit de bus. De organisatie ontving een kunstwerk, een geldbedrag van 500 euro en natuurlijk de titel winnaar van de Zo-kan-het-ook Award 2026.

Van verhalen naar verandering

We kijken terug op een geslaagde dag vol bijzondere verhalen, waardevolle ontmoetingen en inspirerende gesprekken. Het congres liet zien hoeveel kennis er aanwezig is bij mensen die zelf weten wat armoede, uitsluiting of herstel betekent. Kennis die kan helpen om ondersteuning te verbeteren en organisaties en beleid beter aan te laten sluiten bij wat mensen nodig hebben.

De volgende stap is om die kennis daadwerkelijk een plek te geven. Door te blijven luisteren, ervaringen serieus te nemen en samen te werken aan verandering. Want juist daar zit de kracht van verhalen die versterken.

Dit congres werd georganiseerd door Alliantie van Kracht, Stichting No Need to Hide, Sterk uit Armoede, Noorderpoort, Museum De Proefkolonie, EAPN Nederland, Hanze en Sterke verhalen.

De mensen in deze video hebben vooraf toestemming gegeven hierop te verschijnen. Zie jij jezelf op de video en heb je dit liever niet meer? Laat het ons weten via info@alliantievankracht.nl