Achtergrondartikel over Moeders van Midden-Groningen

Geschreven op 14 februari 2024

“Wat we zien in de praktijk is dat het veel doet voor de betrokken moeders. We zien bijvoorbeeld dat er moeders weer een opleiding gaan doen. Dat ze weer werk krijgen. Dat er lucht komt. En dat er kinderopvang geregeld wordt.”

Na Moeders van Hoogeveen, Moeders van Emmen en Moeders van De Wolden, is 1 november 2021 ook het team Moeders van Midden-Groningen gestart. In de projectperiode worden 30 tot 40 gezinnen in Midden-Groningen in de eerste duizend dagen (gedurende de zwangerschap en eerste levensjaren van het kind) ondersteund door het team Moeders van Midden-Groningen. Moeders van Midden-Groningen is één van de 21 projecten van Hart voor Midden-Groningen die is opgestart voor haar eigen inwoners. Bij dit project gaat er extra aandacht en begeleiding naar de zwangeren/ aanstaande ouders in een (zeer) kwetsbare situatie in de gemeente Midden-Groningen. In de eerste duizend dagen van de zwangerschap, gezien vanaf de bevruchting, begeleidt het project de aanstaande moeders / ouders. Uit een onderzoek is gebleken dat deze periode van duizend dagen heel belangrijk is voor de rest van de toekomst van het ongeboren kind. Dit project maakt onderdeel uit van de programma’s Nationaal programma Groningen en Kans voor de Veenkoloniën en Kansrijke start in Midden-Groningen.

Wat doet het project?

Sanne Kamps (werkbegeleidster) en Joscha Verkerk (programamanager) leggen uit hoe zij de nieuwe generatie kinderen een goede start kunnen geven. De meeste aanstaande ouders redden zich gelukkig prima. Maar volgens Sanne lopen sommige aanstaande moeders in Midden-Groningen tegen meerdere uitdagingen aan. Zo zijn er niet altijd voldoende financiële middelen om bijvoorbeeld de kinderkamer op orde te brengen of zijn moeders het financiële overzicht kwijt. De mensen die hulp nodig hebben, hebben dat vaak op verschillende vlakken. Financieel, maar zeker ook op andere gebieden. Met het project ‘Moeders van Midden-Groningen’ komt er extra aandacht en begeleiding voor aanstaande moeders (ouders) in de gemeente. Gedurende de eerste 1.000 dagen, vanaf het moment dat de aanstaande moeder zwanger is totdat het kindje 2,5 jaar is, krijgt de moeder extra ondersteuning. De focus ligt op stressvermindering. Daarnaast neemt degene die de familie ondersteunt de moeder mee in wat belangrijk is in de ontwikkeling van de baby, zowel tijdens de zwangerschap als daarna. Dit is bijvoorbeeld het bevorderen van een gezonde hechting tussen ouder en kind en het stimuleren van een gezonde leefstijl. Maar het kan ook gaan om praktische dingen zoals bijvoorbeeld het regelen van een babyuitzet, het op orde krijgen van de financiën of meegaan naar een afspraak met een instantie. Daarbij is de zelfredzaamheid van de betrokken moeder/ouder altijd het vertrekpunt.

Het idee, het ontstaan en het ontwikkelen van ‘Moeders van Midden-Groningen’ komt vanuit de regio Rotterdam. Daar loopt het project 9 jaar en is daar heel succesvol.

“We willen graag zo vroeg mogelijk in de zwangerschap betrokken zijn, omdat we zo snel mogelijk de stress bij de (toekomstige) ouders weg willen nemen. Omdat uit diverse onderzoeken blijkt dat juist stress heel veel effect heeft op de geboorte uitkomst en daarna ook voor de rest van je leven.”

Sanne vult daarbij aan: ‘eigen kracht en mensen in hun kracht zitten is echt heel belangrijk in onze aanpak. Daar hebben we veel aandacht voor. Soms nemen we het heel even over als het nodig is, als het even niet lukt. Of omdat de stress bij ouders gewoon te hoog is. Door het even tijdelijk over te nemen, creëren we lucht bij de ouders. Door bijvoorbeeld mee te gaan naar de verloskundige. Omdat het de moeder nu even niet lukt om zelf te gaan. Of doordat we even een uurtje op de kinderen passen. Waardoor de moeder dan lekker kan douchen. Even een uurtje voor zichzelf. We leggen het zo gauw het kan weer terug bij de ouder zelf’.

Samenwerking professionals en studenten

Wat dit project heel innovatief maakt, is de nauwe samenwerking tussen professionals en studenten die samen een team vormen. Elk gezin wordt gekoppeld aan een student. Dat gebeurt niet zomaar: daar gaat een zorgvuldig traject van matching aan vooraf. Een professional doet de intake, de evaluaties en springt bij op het moment dat er echt een crisis is of het gaat om veiligheid van betrokkenen. De studenten gaan op pad en aan de slag met de moeder/ouders om te doen wat nodig is. Dat kun je heel breed zien:

• Als een babykamer bijvoorbeeld nog niet klaar is en die gesausd moet worden, gaan de studenten verven. Of als er spullen moeten komen omdat dat nodig is dan gaan we daarmee aan de slag;
• aIs er een doos met papieren is die niet op orde is dan pakken we die administratie samen aan. En gaan we mappen kopen om de boel weer op orde te krijgen;
• we regelen samen met de moeder kinderopvang en vragen samen de toeslag aan;
• maar we brengen ook samen het netwerk in kaart (genogram), richten ons op het versterken van netwerk. En staan stil bij de ontwikkeling van het kindje, de hechting en werken met een zwangerschapsdagboek en babydagboek.

De dag begint altijd samen met alle studenten met een briefing. En datzelfde gebeurt weer aan het einde van de dag met een debriefing. Dat is een mooi leermoment voor studenten. Daarin bespreken we heel praktisch wat er die dag is gebeurd en wat ze voor het volgende huisbezoek moeten voorbereiden. Op dit moment zijn er zes studenten voltijd werkzaam in Midden-Groningen. Soms zijn dat er ook wel 8-10 studenten. Juist de moeders geven aan dat het als heel plezier wordt ervaren om met studenten te werken. Omdat het voor hun gevoel (nog) niet een professional is die meekijkt. Er zijn namelijk nog steeds best veel ouders die aangeven dat ze bang zijn dat een professional heel kritisch is en dat ze te horen krijgen dat ze het niet goed doen. Via deze methode ben je meer samen aan het leren en uitzoeken: de student is ook nog aan het leren. Die brengt dingen op een heel andere, meer onderzoekende manier. Dat voelt heel gelijkwaardig. De praktijk leert dat er ook vaak een band ontstaat en dat de betrokken moeders/ouders echt heel veel vertellen aan de studenten. Studenten hebben ook gewoon echt veel meer tijd. Een ouder zegt daarover: “jullie oordelen tenminste niet, jullie luisteren echt”.

Samenwerking met andere professionals

Joscha zegt: “we werken nauw samen met andere professionals die zich inzetten om de beste hulp te kunnen bieden aan de ouders en hun (ongeboren) kind. Denk daarbij aan verloskundigen, kraamzorg, jeugdverpleegkundigen, jeugdzorg en het sociale team. We proberen ook vaak wel een gezamenlijk gesprek te regelen als dat kan. In de praktijk merken we dat het erg goed helpt om te laten zien wat we kunnen doen en wat we ook kunnen wegnemen qua werk voor bijvoorbeeld een drukbezette verloskundige. Een ander voorbeeld is de prettige samenwerking met VNN want we komen vrij veel verslavingsproblematiek tegen. Vanuit VNN is er expertise ingebracht in het team. Hoe ga je om met verslaving? Hoe ga je het gesprek aan? “

Sanne benoemt dat de gezinnen tot nu toe vaak in beeld komen via de verloskundigen. ‘Maar nu wij wat meer bekendheid krijgen, merken we ook wel dat het sociaal team ons beter weet te vinden”. En laatst kwam er een aanmelding binnen via de kredietbank. Ook neemt de mond tot mond reclame van moeders zelf toe de laatste jaren die elkaar al vertellen over dit project.

Werkt het?

Wat we zien in de praktijk is dat het veel doet voor de betrokken moeders. We zien bijvoorbeeld dat moeders weer een opleiding gaan doen. Dat ze weer werk krijgen. Dat er lucht komt. En dat er  kinderopvang geregeld wordt. Maar er komen ook zoveel andere mooie dingen uit voort. Vriendschappen die ontstaan tussen de moeders. Studenten die moeders wijzen op regelingen en voorzieningen en fondsen waar je gebruik van kunt maken om te gaan sporten. Ouders die zich zekerder voelen in de omgang met hun kind, meer zelfvertrouwen krijgen en het steeds meer samen met hun netwerk zelf kunnen oppakken.

“Wat we zien in de praktijk is dat het veel doet voor de betrokken moeders. We zien bijvoorbeeld dat er moeders weer een opleiding gaan doen. Dat ze weer werk krijgen. Dat er lucht komt. En dat er kinderopvang geregeld wordt.''

We hebben een effectmeting gedaan waar de 1e tussenevaluatie al veelbelovende effecten laat zien.

We starten vaak in het eerste jaar met zo'n tien moeders. In het tweede jaar verdubbelt dat en in het derde jaar hebben we het over dertig gezinnen. In Hoogveen draaien we al wat langer en daar doen nu ongeveer 45 moeders mee. Sommige moeders vragen vooral hulp tijdens de zwangerschap en de kraamtijd. Het is dus niet zo dat we standaard alle gezinnen 2,5 jaar lang  en even intensief begeleiden. Dat is maatwerk.

Meer informatie

Meer weten over Moeders van Midden-Groningen of in contact komen met Joscha Verkerk of Sanne Kamps? Mail of bel joscha.verkerk@mijnmoedersvan.nl en 06 55 394231. Of neem contact op met sanne.kamps@midden-groningen.nl en 06 21949313.