Kansen in de gehandicaptenzorg: Hoe Cosis en lokale partners werkervaring bieden

Geschreven op 13 mei 2024

“Het gaat niet om iemand zijn cv, maar het gaat om wat zij meebrengen als persoon. We kijken meer naar iemands persoonlijkheid en naar wat jij meebrengt aan levenservaring.”

Om het tekort aan medewerkers in de zorg te verkleinen worden er doorlopend mooie initiatieven ontwikkeld om mensen, die nu nog aan de zijlijn staan, te motiveren om weer actief mee te doen. Zo hebben UWV en de gemeenten De Wolden en Hoogeveen, vanuit hun samenwerking binnen het Werkgeversservicepunt Drenthe, en het Alfa-college de handen ineengeslagen en startte zij in 2021 met zorgaanbieder Cosis met de werving en selectie van nieuwe medewerkers voor de gehandicaptenzorg.

We spraken met Jannie Molema, HR-adviseur bij Cosis: “In de zomer 2021 vroegen de gemeenten Hoogeveen en De Wolden en het UWV aan Cosis plekken beschikbaar te stellen voor mensen zonder (passende) opleiding en zonder ervaring om zich te oriënteren op het werkveld van de gehandicaptenzorg. Cosis biedt trajecten voor mensen die willen leren werken en leren voor een functie als begeleider of verzorgingsassistent van mensen met een verstandelijke of psychische beperking. Uiteindelijk boden we ondertussen ongeveer twintig mensen een werkervaringstraject aan op verschillende locaties.”

Hoe werkt dit in de praktijk?

Het UWV in Zuidoost-Drenthe en de gemeente Hoogeveen en De Wolden stellen kandidaten voor aan Cosis. Meestal zijn dat er per keer ongeveer twintig kandidaten. Cosis gaat middels speeddates met deze mensen in gesprek. Uiteindelijk blijft er een klein groepje over die geschikt is om bij Cosis aan de slag te gaan. Dat gebeurt eerst in de vorm van een voorschakeltraject van drie maanden. Een traject waarin de kandidaten het werkveld gaan verkennen (op vrijwillige basis, waar nodig met behoud van uitkering) en één dag in de week naar school gaan. Tijdens dit voorschakeltraject is er volop ruimte om aan elkaar te wennen, te kijken of het wederzijds bevalt en te kijken of de zorg überhaupt wel bij iemand past. Veel deelnemers hebben lange tijd niet gewerkt en hebben een heel andere achtergrond en kennis. Ook de combinatie werken én leren wordt ervaren. Gedurende drie maanden werken de kandidaten minimaal 16 uur per week, om in het werkritme te komen, en volgen ze het keuzedeel Assisteren bij Zorg en Welzijn (niveau 1) op het Alfa-college.

Als mensen deze drie maanden goed doorlopen, dan komen ze in dienst bij Cosis. En krijgen dan een leer-arbeidsovereenkomst voor de duur van de opleiding. Cosis bespreekt de inschaling  van deze kandidaten met hun eigen inschalingscommissie. Want ook dat is maatwerk: normaal gesproken gebeurt de inschaling op basis van iemand zijn curriculum vitae en ervaringsjaren in de zorg. Maar dat heeft hierbij geen zin. Daarom kijkt de inschalingscommissie naar iemand zijn levenservaring en werkervaring elders. Zodra een kandidaat zijn of haar diploma haalt, zetten we deze overeenkomst om in een contract voor onbepaalde tijd voor de functie van helpende of verzorgingsassistent, waar daar op dat moment ook maar een plek voor ze is. Vaak blijft diegene op de locatie waar ze ook werkzaam waren in hun leerperiode als leerling-werknemer. Als dat niet lukt, kijken Cosis en de deelnemer intern waar iemand goed past. De eerste pilot is goed geslaagd. Een aantal deelnemers leerden door en zitten nu op niveau drie. Die zijn inmiddels een begeleider of ronden dat binnenkort af.

Waarom doet Cosis dit?

De drive vanuit Cosis is om mensen met een afstand van de arbeidsmarkt een plek te bieden en hen te helpen om aan de slag te gaan. Cosis werkt al jaren met zij-instromers. Bijvoorbeeld met buschauffeurs of mensen van Defensie. Jannie zegt: “Wat mooi is, zij-instromers komen met een frisse blik binnen. Het gaat om wat zij meebrengen als persoon. We kijken meer naar de persoonlijkheid, naar wat jij meebrengt aan levenservaring. Dat is zoveel belangrijker dan een cv.”

Cosis boort hiermee een enorm arbeidspotentieel aan. En dat is erg waardevol in deze tijden van enorme krapte aan zorgpersoneel.

Van 1 naar 2 naar…

Omdat alle betrokkenen hier enorm veel energie van kregen, is de samenwerking ondertussen verder uitgebouwd. Vanuit de beide gemeente zijn inmiddels ook andere zorgorganisaties zoals Treant, ’s Heerenloo, de Zijlen, NNCZ en de Tangenborg groep betrokken. Er is geïnventariseerd hoeveel plekken elke organisatie overal had. De speeddates bij Cosis werden vervangen door speeddates op Drenthe College in Emmen, waar elke organisatie een eigen ruimte heeft voor de speeddates. Afgelopen april 2024 startte een vierde groep bij Cosis.

Het verhaal van Joey Beuker

Joey Beuker was een jongere met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. School was niet interessant en werd niet afgemaakt. De strijdlust om werk te vinden nam af en hij kwam op een lijst met namen waar de gemeente zich zorgen om maakte voor wat betreft een toekomst op de arbeidsmarkt. Maar Joey was in staat de rug te rechten en heeft het nu enorm naar zijn zin in zijn baan bij Cosis.

Joey Beuker: “Dat klopt. Mensen zeiden altijd wel tegen me dat ik goed met andere mensen om kon gaan, maar ik zag het absoluut niet zitten om iemand te moeten douchen bijvoorbeeld. De zorg, nee, dat was niks voor mij. Ik wilde hovenier worden. Maar ik heb de stap toch maar gewaagd. Je kan beter spijt krijgen van wat je gedaan hebt dan van wat je niet gedaan hebt. En ik kan zeggen, ik ben helemaal om. De eerste dag zag ik er erg tegenop, maar ik ben fantastisch opgevangen. Ik was al snel op mijn gemak en de sfeer was ook erg ontspannen. Een goede start dus. Ik moest appartementen schoonmaken en dingen met bewoners doen, zoals boodschappen en een eindje fietsen. ’s Morgens de mensen helpen opstaan en helpen klaarmaken voor de dag. Toen ik toch iemand moest douchen viel dat ontzettend mee, al heb ik wel gevraagd of er iemand met ervaring mee kon kijken. Ik wilde een zorgvuldige start maken.”

Han-Olof Gerrits is persoonlijk begeleider aan de Rembrandt van Rijn en de praktijkbegeleider van Joey. Han-Olof: ‘Ik deed de cursus praktijkbegeleider van de CosisAcademie en had geluk dat ik Joey als eerste stagiair toegewezen kreeg. Hij heeft een open vizier en is nieuwsgierig. In de praktijk is hij gekoppeld aan onze verzorgingsassistent. Samen deden ze het werk en konden elkaar al snel volwaardig aanvullen. Langzaam konden we Joey ook op andere tijden inzetten, omdat hij snel progressie maakte. Echt een waardevolle toevoeging. Ik zag al heel snel dat zijn motivatie met grote stappen toenam en dat is heel prettig samenwerken. Na drie maanden meedraaien in een zogenaamd voorschakeltraject, waarbij er ruimte was om werk- en schoolervaring op te doen, haalde hij een certificaat. Daarna konden we hem een arbeidscontract aanbieden van 30 uur. Daarvan werkt hij 24 uur op de locatie en mag hij zes uur per week inzetten voor school en studie. De Rembrandt van Rijn boft met een goed kracht als Joey. Je stelt een werkervaringsplek ter beschikking omdat je graag mensen helpt ervaring op te doen. Dat het zo positief uitpakt is een vette bonus.’

Joey: “Dit is helemaal mijn plek. Ik wil er alles uithalen wat er in zit en doorgroeien waar het kan. Aan motivatie geen gebrek. Die krijg ik alleen al door de dankbare en positieve reacties van de bewoners.”