Sociale agenda Nij Begun

Geschreven op 13 mei 2024

“Wat kunnen we écht doen om de cirkel van armoede duurzaam te doorbreken?”

Samen brengen we binnen de Alliantie van Kracht een beweging op gang om generatiearmoede in de Veenkoloniën structureel en fundamenteel te bestrijden. Op zowel de korte als de lange termijn. Binnen Nij Begun werkt men aan een concept-doelennotitie, waarbinnen het thema armoede één van de thema’s is. Vanuit de 44 betrokken bestuurders binnen het netwerk van de Alliantie van Kracht gaven we op eigen initiatief schriftelijke input aan Henk Nijboer, kwartiermaker van de sociale agenda Groningen Noord-Drenthe. Het doel van deze input is om de kennis die wij samen over dit onderwerp opdeden te delen, om zo bij te dragen aan de inhoud van de sociale agenda.

Schriftelijke input

Het is onze wens om met middelen vanuit het NPG en Nij Begun in te zetten op bestaanszekerheid en beproefde methodes binnen de sociale zekerheid toegankelijk te maken voor alle professionals in zorg en welzijn. In onze gemeenten in Groningen en Drenthe zijn de gezondheidsverschillen groot. Een onderliggende oorzaak is dat veel inwoners een lage sociaal-economische positie hebben en uitdagingen op het gebied van inkomen, schulden en armoede die vaak van generatie op generatie overgaan. Met van jongs af aan negatieve effecten op de gezondheid en levensverwachting als gevolg. Bestaansonzekerheid en de hieraan gerelateerde chronische stress gaan vaak samen met een slechtere gezondheid, die weer negatief doorwerkt op de maatschappelijke participatie en die leidt tot meer zorggebruik (Pharos 2021). Als we echt een slag willen maken moeten we inzetten op voldoende bestaanszekerheid en basisvoorzieningen realiseren voor alle Groningers en dit als een rode draad door alle onze interventies laten lopen.

Het advies vanuit de stuurgroep Alliantie van Kracht

• Maak gerichte keuzes voor 30 jaar. Liever een kleiner aantal interventies/trajecten/programma’s en langer gefinancierd dan een groter aantal losse projecten die korter worden gefinancierd.
• Benut de kennis die is opgedaan uit het onderzoek van de Rijkuniversiteit Groningen (RUG). De RUG deed vijf jaar lang onderzoek. Diepgaand en letterlijk aan tafel bij de mensen waarom het gaat en bij de professionals die helpen. De uitkomst: ons armoedebestrijdingssysteem schiet mis en tekort. De belangrijkste conclusie is dat het doorbreken van intergenerationele armoede een benadering vereist die gericht is op families. Iedere familie is anders en heeft te maken met haar eigen manieren van armoede-overdracht. Daarnaast beveelt de RUG aan om zes randvoorwaarden te creëren die het individu of het gezin in armoede centraal zetten. Dit schept een raamwerk om intergenerationele armoede, in al haar diversiteit, succesvol aan te pakken.
• Benut de kennis vanuit het onderzoek naar de cirkel van generatiearmoede.
• Zet in op effectiviteit. Uit onderzoek van de RUG blijkt dat we weinig weten over hoe effectief de acties die we ondernemen eigenlijk zijn. En dat er onvoldoende maatwerk (kan) worden geboden vanwege de knellende wet- en regelgeving en een hoge werkdruk bij uitvoerend personeel. Daardoor hebben de gezinnen geen uitzicht op een betere toekomst. Nij Begun biedt een unieke mogelijkheid om 30 jaar lang te investeren, ook in programma’s. Dit biedt een uitgelezen kans om naast het inzetten van programma’s gelijktijdig onderzoek te doen naar de effectiviteit. Wat we vervolgens uiteraard delen met de rest van Nederland. Binnen de Alliantie van Kracht werken diverse kennisinstellingen samen die in staat zijn om deze effectiviteitsstudie(s) op te pakken.
• Zet in op breed en integraal denken: bekijk het vraagstuk van armoede en bestaanszekerheid van alle kanten, op alle lagen en nooit zonder de inzichten van ervaringsdeskundigen. Verbind diverse betrokkenen op verschillende niveaus; bestuurlijk, wetenschappelijk, via opleidingen en uitvoerend werk. En dat zowel op korte, middellange als lange termijn. Uit bovengenoemde onderzoeken blijkt dat het huidige armoedebeleid momenteel gefragmenteerd is, kort-cyclisch en te complex. We zetten te veel in op individuele interventies en te weinig op bredere maatregelen gericht op betere leefomstandigheden.

Hoe nu verder?

Binnen de Alliantie van Kracht stimuleren we onze partners om samen een nieuwe en betere aanpak van generatiearmoede te vinden en om samen dingen te doen en in de praktijk te brengen. Wat al goed gaat versterken we en daar bouwen we op verder. In Groningen, Drenthe en daarbuiten. Programma’s zoals Kansen voor Kinderen Groningen, coalities voor Kansrijke Start en Kansrijk Talent zijn daar goede voorbeelden van. En we onderzoeken, vernieuwen en/of jagen nieuwe experimenten en innovaties aan, helemaal in lijn met onze principes en ons programma.

Daarnaast delen we graag veel breder wat werkt: we vertellen iedereen over goede voorbeelden en kansrijke interventies (van onze partners maar ook daarbuiten) en bieden overzicht en inspiratie.

• Delen wat werkt: via social media, nieuwsbrieven, congressen, persoonlijk… we laten ons geluid horen!
• Experimenteren en Leren: we jagen nieuwe experimenten aan en verbinden partijen binnen deze experimenten. We leren samen en passen onze aanpak aan, niemand heeft alle antwoorden.
• Op de agenda: we praten over onderwerpen die ons allemaal raken, zoals bijvoorbeeld verborgen armoede en het niet benutten van regelingen en voorzieningen. Samen bespreken, samen leren, samen actie ondernemen.