Transitietafel 1: verborgen armoede

Geschreven op 14 februari 2024

“We willen graag experimenteren met verschillende manieren om kinderen, jongeren en volwassenen die hulp en ondersteuning nodig hebben vroegtijdig in beeld te krijgen zodat zij op het juiste moment de juiste ondersteuning kunnen krijgen en beter worden bereikt.”

Eén van de grotere uitdagingen waar we momenteel met elkaar voor staan, is het bereiken van  mensen in verborgen armoede. Mensen voor wie het meedoen aan de samenleving wordt belemmerd door bijvoorbeeld een gebrek aan financiële middelen en een behulpzaam netwerk. Maar ook de groep mensen die de drempel naar landelijke of gemeentelijke voorzieningen als te groot ervaren. We willen graag experimenteren met verschillende manieren om kinderen, jongeren en volwassenen die hulp en ondersteuning nodig hebben vroegtijdig in beeld te krijgen, zodat zij op het juiste moment de juiste ondersteuning kunnen krijgen en beter worden bereikt. Daarom organiseerden we vanuit de Alliantie van Kracht en GGD Drenthe op 30 januari 2024 een transitietafel of werkbijeenkomst ‘verborgen armoede’.

Wat doet de Alliantie van Kracht rondom dit thema?

De Alliantie van Kracht zet in op een programma van 20 jaar. Dit geeft de tijd die nodig is om écht het systeem te veranderen en generatiearmoede duurzaam te doorbreken. Daarbij wordt integraal gekeken naar het vraagstuk.

• De Alliantie van Kracht faciliteert en ondersteunt experimenten die bovenlokale onderwerpen raken, zoals bijvoorbeeld vroegsignalering en verborgen armoede. De alliantie agendeert deze onderwerpen.
• De Alliantie van Kracht organiseert en begeleidt transitietafels waarbij we de opgaven, oplossingsrichtingen en partijen bij elkaar brengen met als doel te komen tot een verbeterplan voor het doorbreken van generatiearmoede. Een transitietafel is een overleg waarbij diverse lokale partners ervaringen delen en samen nadenken over de beste lokale invulling van de gevonden en geëvalueerde resultaten.

Wat doet GGD Drenthe rondom dit thema?

Vanuit de GGD Drenthe en Kansrijke Start, maar ook als maatschappelijk betrokken mens, zet Roelie Moorlag-Tapper zich volop in om met en voor zoveel mogelijk inwoners en kinderen een financieel gezonde situatie te creëren. Omdat dit een belangrijke bijdrage levert aan de transitie van ziekte en zorg naar gezondheid en veerkracht. De GGD Drenthe en de Alliantie van Kracht organiseerden daarom gezamenlijk deze bijeenkomst.

Opgaven

Welke opgaven zien we voor ons als het gaat om verborgen armoede? Een 1e verkenning leverde de volgende opgaven op :

1. Schaamte/niet geholpen willen worden
2. Professional ziet het niet/signalering
3. De hete brij op tafel is soms lastig/stigma
4. Vertrouwensband kost tijd
5. Systeem vraagstuk

Samengevat:

• Onze maatschappij heeft vaak een oordeel/moraliserende vinger. Het is niet fijn om hulp te vragen bij degene (hulpverlener) die een oordeel over jou heeft. Bovendien: bij een vervelende ervaring bij hulp vragen, bedenk je je wel 2x voordat je dat nog een keer doet. Daarnaast doet hulp vragen iets met je eigen ego. Het huidige systeem haalt mensen uit hun kracht.
• De praktijk leert dat mensen vaak pas bij ‘overloop’ hulp gaan vragen. Wat helpt is de vraag stellen: wat wil jij? Daarmee komt er een wens aan de orde i.p.v. de vrees dat er iets niet goed is.
• Goede signalering gaat erover dat je voorbij het belang stapt van je eigen organisatie en dat je “uit je hokje komt'' (vanuit maar één bril kijken) in het belang van degene die je wilt helpen. Professionals kijken vaak vanuit eigen perspectief en eigen normaal. Daarmee missen ze soms de aansluiting met degene die in armoede leeft.
• Op dit moment is het vaak zo dat ieder individu voor zichzelf stappen probeert te zetten in een goede signalering, in plaats van  het thema ‘goede signalering’ collectief in te regelen in de hele organisatie. Iedereen doet “zijn eigen ding'' en daarmee laten we kennis en samenwerkingspotentieel liggen. Er liggen kansen in het breder en integraler kijken naar dit vraagstuk en daarbij ook naar bijvoorbeeld een betere verbinding tussen de beschikbare kennis bij informele/formele partners.
• Na de signalering gaat het ook over het op orde hebben van de doorverwijzing: ken je sociale kaart. Een leerkracht is bijvoorbeeld iemand die vaak van alles ziet, maar niet altijd een handelingsperspectief heeft. Ook als corporatie kom je achter veel voordeuren maar weet je niet altijd wat te doen met de problemen/dingen die je ziet/constateert. Hoe kun je doorverwijzen, naar wie, mag je dat/heb je die bevoegdheid?
• Professionals ervaren regelmatig een te krappe taakomschrijving en een te hoge caseload, waardoor het lastiger is om tijd te investeren in een vertrouwensband.
• Sommige professionals ervaren handelingsverlegenheid. De hete brij op tafel leggen is soms lastig/stigma.
• Veel interventies richten zich op specifieke deeltrajecten en het aanbod is verdeeld/versnipperd. Er zit weinig samenhang in de interventies die worden aangeboden.
• Het huidige systeem haalt mensen uit hun kracht.

Welke oplossingsrichtingen?

We hebben ook gezamenlijk gekeken naar mogelijke oplossingsrichtingen, die we in een 2^e transitietafel verder gaan uitwerken. Hier staan er enkele genoemd:

• Probeer het taboe rondom het thema armoede te doorbreken, bijv. door storytelling. Gebruik de kracht van verhalen van mensen die het gelukt is om armoede te overwinnen voor andere mensen die die kracht kunnen gebruiken om eruit te komen.
• Maak gebruik van een breder pakket van ondersteuningsopties en ontwikkel deze. Je kunt daarbij denken aan: Moeders van (met studenten), brugfunctionarissen, buurtfunctie (Grolloo zorg), Om de hoek en laagdrempelig dichtbij huis, Samen zwanger/samen ouder, opbouwwerk.
• Bied trainingen aan die gaan over gespreksvaardigheden en het leren door te vragen. Om als professional te leren voorbij je eigen perspectief en eigen normaal te kijken, kunnen we opleidingen aanbieden of inzetten op een tandemschap tussen een professional en een (opgeleide) ervaringsdeskundige.
• Zet in op casusbespreking in een breed team (sociaal team) zodat je per casus van elkaar leert.
• Agendeer dit thema op de onderwijsinstellingen, zodat de professional van de toekomst leert: geef iets van jezelf weg, blijf mens. In plaats van je boven iemand te plaatsen.
• Zoek sleutelfiguren in de netwerken in een gebied en maak analyse/betrek dit netwerk.
• Zet in op het leveren van maatwerk. Maak gebruik van de inzet van een buddy die aan jouw kant staat. Gebruik daarbij de aanwezige kennis bij IPB doorbraakmethode en het programma Kansen voor Kinderen.
• Werk samen aan ontschotting, vaste stromen/structuren, zelfredzaamheid, acceptatie zelfredzaamheid, maar wel eigen regie en het geven van een stem aan degene die je helpt.

Diverse betrokkenheid

Tijdens deze transitietafel hebben we met 3 ervaringsdeskundigen (ED-ers) en 22 betrokkenen uit diverse organisaties over dit onderwerp gesproken. Met dank aan: Lineke, Tamara, Wenda (ED-ers) en GGD Drenthe, GGD Groningen, Accare, Impology, Jeugd educatie fonds, hanzehogeschool, Leger des heils, Lefier, VNN, Samen erop Vooruit, Woonservice, Sam&voor alle kinderen, Acantus en de gemeente Coevorden.

Deze bijeenkomst is mede mogelijk gemaakt door de provincie Groningen.

Vervolgsessie

Binnenkort komt er een vervolgsessie. Daar zijn ook andere mensen welkom! Dus ook als je niet bij de eerste sessie was, kun je gerust aanhaken. We denken daarbij aan: organisaties, sociale teams, informelere zorgpartijen, gemeenten of inwoners die in hun buurt/wijk/dorp het vroegtijdig in beeld krijgen/bereiken van huishoudens willen verbeteren. Zoals bijvoorbeeld onderwijspartners, welzijnsinstellingen, het Leger des heils, kerken, moskeeën, voedselbanken, sleutelfiguren, bibliotheken, veteranen inloop huizen, informele zorg partijen, sportverenigingen, huisartsen, welzijn op recept partners, VNN, veilig thuis, GGZ, jeugdzorg partners, werkgevers, mensen uit de wijk zelf, ervaringsdeskundigen, inwoners, etc etc.

Meedoen?

Meld je aan bij met Roelie Moorlag-Tapper, Adviseur/regisseur Gezond&Leven/Kansrijke Start GGD Drenthe via r.moorlag@ggddrenthe.nl of 06-219 679 49. Of bij Saskia Duursma, programmaleider Alliantie van Kracht via s.duursma@cmostamm.nl of 06-124 139 41.